Somalization | Soomaaliya: Magac Loo Adeegsado Dowlad Fashilantay!
"Dalkeenii (Ciraaq) waxa uu isu rogay Soomaaliya," ayay yiraahdeen dibadbaxayaal Ciraaqiyiin sanadkii 2019, iyagoo ka cabanaya shaqo la’aan, adeeg-yari iyo musuq-maasuq. Ereygan, oo lagu faafiyay barta Twitter ee Somali News Updates, wuxuu muujiyay sida dunidu u aragto Soomaaliya—dal burburay oo astaan u noqday fashilka dowladnimo.
Maxay Tahay Macnaha Somalization?
Ereyga Somalization (Soomaaliyeen) wuxuu asal ahaan ka yimid fikraddii gumaysiga ee Soomaalida xilalka sare loo dhiibay. Laakiin burburkii dowladdii dhexe kadib, waxaa loo adeegsan jiray in lagu qeexo dal ay ka jiraan dagaallo sokeeye, musuq-maasuq iyo dawlad la’aan.
Attali, oo maqaal kusoo qoray Huffpost, wuxuu qeexay Somalization inuu yahay xaalad aan sharci iyo nidaam midna lahayn. Fikraddan ayaa 1990-meeyadii iyo 2000-meeyadii si weyn loogu isticmaalay dalal dagaallo sokeeye ka dhaceen sida Kongo, Burundi iyo Liibiya, waxaana loo adeegsaday xitaa budhcad-badeednimada ka dhacday Geeska Afrika.
Somalization & Kacdoonka Carabta
Kadib kacdoonkii Carabta, fikradda Somalization waxay noqotay eray ay adeegsadaan siyaasiyiinta iyo hay'adaha caalamiga ah. Lakhdar Brahimi ayaa 2012 uga digay in Suuriya ay noqon karto "Soomaaliya cusub," halka afhayeenkii hore ee wasaaradda arrimaha dibadda Israa’iil uu walaac ka muujiyay dagaalka sokeeye ee Suuriya. Liibiya iyo Yemen waxaa iyagana loo arkaa dalal Soomaaliyoobay (somalized).
Ciraaq & Dibadbaxyada 2019
Markii Ciraaq ay wajahday mudaaharaadyo waaweyn oo looga cabanayey musuqmaasuqa iyo shaqo la’aanta, dibadbaxayaashu waxay dalkooda ku tilmaameen Soomaaliya. Tani waxay ka careysiisay Soomaali badan oo la yaabay sida dal sida Ciraaq oo kale ah—oo isaguba dagaallo sokeeye iyo burbur la tacaalaya—uu weli Soomaaliya ugu arko heerka ugu hooseeya ee dowlad fashilantay.
Dib u Celinta Macnaha Somalization
Soomaaliya waxay gaartay horumar xagga nabadda, xasiloonida iyo la dagaallanka qabqablayaasha. Si kastaba ha ahaatee, erayga Somalization weli wuxuu ka dhigan yahay burbur iyo dawlad la’aan. Soomaalidu waa inay dib u soo ceshato magacaas, ayna ka dhigtaa astaan horumar iyo xasillooni ah, halkii laga dhigi lahaa magaca lagu tilmaamo fashilka dowladnimo.
"Qormadan waxaan qoray 2022, dib ayaan u tafatiray una soo koobay, waxaan halkan u soo dhigay si ay dad badan u gaarto."
— Sharafdin Yusuf